AMD, Advanced Micro Devices, Inc. adlı ABD merkezli halka açık yarı iletken şirketidir. Şirket 1969’da Jerry Sanders ve yedi kurucu ortak tarafından kuruldu. Hisseleri Nasdaq’ta AMD koduyla işlem görüyor. Ryzen ve Radeon, bu şirketin farklı ürün aileleri için kullandığı adlar. AMD’nin sahibini sorarken kurucuları, bugünkü hissedarları ve çipleri üreten tedarikçileri ayırmak gerekiyor.
| Şirket | Advanced Micro Devices, Inc. |
|---|---|
| Kısa ad | AMD |
| Kuruluş | 1969, ABD |
| Kurucu ekip | Jerry Sanders ve yedi kurucu ortak |
| Borsa ve işlem kodu | Nasdaq, AMD |
| Ürün aileleri | Ryzen, Radeon, EPYC ve Instinct |
AMD’yi kim kurdu?
Şirketin kendi tarihçesine göre AMD, 1 Mayıs 1969’da Jerry Sanders ve yedi başka kurucu tarafından kuruldu. Silikon Vadisi’nde başlayan girişim, yarı iletken ürünleri geliştirmeye odaklandı. AMD’nin açılımı olan Advanced Micro Devices, bugün de şirketin yasal unvanı. Kuruluş döneminde masaüstü Ryzen işlemciler ya da Radeon ekran kartları mevcut değildi. Bu isimler şirketin sonraki ürün ve satın alma tarihine ait.
AMD’nin kurumsal yapısını anlamak için işlemciyle grafik teknolojisinin aynı portföyde nasıl bir araya geldiğine bakılabilir. Grafik çipleriyle bilinen ATI’nin 2006’da satın alınması, Radeon markasının AMD bünyesine geçmesinde temel aşamaydı. Daha yakın tarihte 2022’de tamamlanan Xilinx alımı, uyarlanabilir ve programlanabilir çip teknolojileriyle ilgili iş alanını genişletti. İki işlem farklı sektör ihtiyaçlarına yönelikti ve farklı yıllarda tamamlandı. Xilinx alımı için AMD ayrıca 14 Şubat 2022 tarihli kapanış duyurusu yayımladı ve işlemin tamamının hisse karşılığında gerçekleştiğini belirtti.
AMD’nin güncel sahibi kim?
AMD, payları halka açık bir şirket olduğu için sahiplik birden fazla hissedara dağılır. Şirketin yatırımcılara sunduğu 2026 vekâlet bildirimi, belirli bir tarih itibarıyla önemli pay sahipleri ve yönetim hakkında bilgi verir. Belgede kurumsal yatırımcıların yer alması, işlemci tasarımı veya şirket operasyonlarının o yatırımcılar tarafından yürütüldüğü anlamına gelmez. Hisse sahibi olmak ile şirketin günlük yönetiminde görev almak ayrı rollerdir.
Bu ayrım, şirketin kurucusunu ve bugünkü yöneticilerini araştırırken de önem kazanıyor. Jerry Sanders adı 1969’daki kuruluşla ilgili. Güncel yönetim ve hissedar tablosu ise yatırımcı belgeleriyle izleniyor. Şirketin adının hissede de AMD olarak kullanılması işi sadeleştiriyor, ancak aynı kod altında işlem gören paylar tek bir kişinin elinde toplanmış bir mülkiyeti ifade etmiyor.
Ryzen ve Radeon hangi şirkete ait?
Ryzen, AMD’nin kişisel bilgisayarlara yönelik işlemci ailesi. Radeon, grafik işlemcilerinde ve ilgili ürünlerde kullanılan marka. EPYC adı sunucu işlemcilerinde, Instinct ise veri merkezi hızlandırıcılarında görülüyor. Şirketin yıllık raporunda bu adlar ayrı kullanım alanlarına hizmet eden ürünler olarak anlatılıyor. Örneğin bir masaüstü işlemcisinin Ryzen, aynı bilgisayardaki grafik donanımının Radeon adını taşıması, AMD’nin farklı işlevler için farklı ürün kimlikleri kullandığını gösterir.
Bir bilgisayar üreticisinin kendi markası altında Ryzen işlemcili cihaz satması, o üreticinin Ryzen markasını satın aldığı anlamına gelmez. Bilgisayarın üzerinde cihaz markası ile işlemci markasının birlikte görünmesi, farklı şirketlerin ürünlerinin aynı donanımda bir araya gelmesinden kaynaklanabilir. Ekran kartlarında da grafik çipinin tasarımcısı ile kartı kendi markası altında piyasaya sunan şirket farklı olabilir.
AMD çiplerini kendi fabrikasında mı üretiyor?
AMD’nin yıllık raporu, çip üretiminde dış üretim ortaklarıyla çalıştığı fabless modeli açıklıyor. Şirket işlemci ve grafik çipi tasarımı geliştirirken, üretimin belirli aşamalarında sözleşmeli üreticilere başvuruyor. Dolayısıyla bir AMD çipinin hangi tesiste üretildiği ile AMD’nin kime ait olduğu aynı soru değildir. Üretim tesisi bilgisi ürün ve üretim dönemine bağlı olarak değişebilir.
Aynı nedenle ekran kartı üzerinde görülen bir donanım markası, içindeki grafik çipinin tasarımını üstlenen şirketi tek başına söylemez. AMD’nin kurumsal kimliği için Advanced Micro Devices unvanı, hissedar yapısı için şirketin tarihli borsa belgeleri, ürünün teknik ve ticari kimliği içinse belirli model bilgisi esas alınır.
Şirketin 2025 yıllık raporu üretim bağımlılıklarını işin farklı aşamaları üzerinden ele alıyor. Bir tasarımın silikon plaka üzerinde imal edilmesi ile üretilen parçaların paketlenmesi ve test edilmesi ayrı işler. Bir ürünün ticari adı AMD’ye ait olsa bile bu işlerin hepsini AMD’nin kendi tesislerinde yapması gerekmiyor. Sözleşmeli üretim ilişkisini, başka bir şirketin AMD’yi satın alması gibi yorumlamak bu yüzden yanlış olur. Benzer şekilde AMD’nin Xilinx’i satın alması kurumsal sahiplik işlemiyken, işlemciler için dış tedarikçi kullanması bir üretim ilişkisidir. İki durumda da başka şirket adları raporda geçebilir. Raporun satın alma ve tedarik bölümleri bu adların hangi bağlamda geçtiğini açıklar.
Bu yazıdaki bilgiler 4 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.

