KAP’ta borsada işlem gören pay adedi ile fiilî dolaşımdaki pay adedi farklı olabilir. İlki payların işlem görme niteliğini, ikincisi ise hesaplama ölçütleri uygulandıktan sonra dolaşımda sayılan bölümü gösterir. Gündelik dilde “halka açıklık” bazen her iki ölçü için de kullanıldığı için, karşılaştırma yaparken tablonun sütun başlığını aynen not etmek işe yarar. Aşağıdaki örnek, BİM Birleşik Mağazalar A.Ş. için KAP’ta kontrol edilen tarihli verinin nasıl okunacağını gösteriyor.
| KAP alanı | BIMAS örneği |
|---|---|
| Toplam pay adedi | 1.200.000.000,00 |
| Borsada işlem gören pay adedi | 872.425.315,00 |
| İşlem gören payların toplam paylara oranı | Yaklaşık %72,70 |
| Fiilî dolaşımdaki pay adedi | 809.989.703,53 |
| Fiilî dolaşım oranı | %67,49 |
| Verinin kontrol tarihi | 4 Kasım 2026 |
Önce doğru şirketi ve doğru tabloyu bulun
KAP’ta önce şirketin unvanını ve borsa kodunu eşleştirin. Örnekte şirket BİM Birleşik Mağazalar A.Ş., kodu BIMAS. Şirketin Genel Bilgiler sayfasında paylarla ilgili tablolar farklı başlıklarda bulunur. Aradığımız bölüm Fiili Dolaşımdaki Paylar başlıklı tablo. Bu bölümde toplam pay adedi, borsada işlem gören ve görmeyen paylar, hesaplamada dışarıda bırakılan paylar ve sonuç oranı ayrı sütunlarda gösteriliyor.
Sermaye veya ortaklık tablosundan bir yüzdeyi alıp fiilî dolaşım tablosuna taşımayın. Ortaklık tablosu belirli ortakların paylarını açıklarken bu bölüm, dolaşıma ilişkin ölçümü anlatıyor. Aynı şekilde işlem gören pay adedi de o gün borsada alınıp satılan pay sayısı değildir. Günlük işlem hacmi o gün gerçekleşen işlemleri ölçer. Buradaki sütun ise toplam paylar içindeki işlem görme niteliğini anlatır.
BİM örneğinde iki oran nasıl hesaplanır?
İlk adım, 872.425.315,00 işlem gören payı 1.200.000.000,00 toplam paya bölmek. Sonucu yüzle çarptığınızda yaklaşık %72,70 elde edilir. Bu, KAP’taki pay adetlerinden hesaplanan işlem gören pay oranıdır. KAP tablosundaki fiilî dolaşım sütununda ise ayrı bir pay adedi, 809.989.703,53, yer alıyor. Aynı toplam paya bölündüğünde iki ondalık basamakla %67,49 çıkıyor.
İki oran arasında yaklaşık 5,20 yüzde puanlık fark var. Farkın kaynağı pay adedini değiştiren iki ayrı şirket olayı olmak zorunda değil. Aynı tablo, belirli ölçütler kapsamında işlem gören payların bir bölümünün fiilî dolaşım hesabı dışında tutulduğunu gösteriyor. BİM satırındaki iki dışlama sütunu birlikte okunduğunda, işlem gören pay adedi ile dolaşımda sayılan adet arasındaki fark ortaya çıkıyor. Hesabı kontrol ederken önce pay adetlerini kullanın, sonra sonucu yuvarlayın.
Bu örnekte işlem gören paylardan dışarıda bırakılan iki kalem 62.428.677,50 ve 6.933,97 pay olarak görünüyor. Önce bunları toplayıp 872.425.315,00’dan çıkarırsanız 809.989.703,53 sonucuna ulaşırsınız. Böylece yüzde hesabına geçmeden önce tablonun pay adedi düzeyinde nasıl çalıştığını da doğrulamış olursunuz. İki yüzdeyi ayrı ayrı yuvarladıktan sonra çıkarırsanız fark 5,21 görünebilir. Yüzde puan farkını yuvarlanmamış değerlerden hesaplayınca yaklaşık 5,20 çıkar. Bu küçük fark veri çelişkisi değil, hesaplamanın hangi aşamasında yuvarlama yapıldığının sonucudur.
Tablo dipnotu ve tarih neden önemli?
KAP’ın bu tablonun altında verdiği dipnot, 11 Eylül 2026’dan itibaren SPK’nın 3 Eylül 2026 tarihli ve 54/1626 sayılı ilke kararının esas alındığını belirtiyor. MKK’nın 1074 sayılı mektubu da ilgili bildirim sürecine ilişkin birincil kaynak. Böyle bir kural değişikliği varsa eski bir rapordaki oranla yeni tablodaki oranı karşılaştırmadan önce hesaplamanın aynı yöntemle yapılıp yapılmadığına bakın.
Güncel şirket tablosundaki kontrol tarihini ve eski belgenin veri tarihini ayrı ayrı not edin. Önceki bir raporun daha yüksek veya düşük oran vermesi, tek başına hangi ortağın pay alıp sattığını göstermez. Sermaye yapısı, işlem gören payların niteliği veya hesaplama kapsamı değişmiş olabilir. Değişimin nedenini belirlemek için ilgili KAP duyurusu, şirket raporu ve fiilî dolaşım kaydı birlikte incelenir.
Oranı nasıl kaydedip karşılaştırabilirsiniz?
Tek satıra şirket unvanını, kodunu, toplam pay adedini, işlem gören pay adedini, fiilî dolaşım oranını ve kaynak tarihini yazın. Kendi hesapladığınız bir oran varsa onu tablodaki hazır oranla aynı sütuna koymayın. Örneğin BİM için yaklaşık %72,70’in aritmetik hesap, %67,49’un ise tabloda yayımlanan fiilî dolaşım oranı olduğu not edilebilir.
Geçmiş tarihlere bakmanız gerektiğinde MKK’nın Veri Analiz Platformu, şirket veya tarih bazında rapor seçenekleri sunuyor. Böylece bir şirketin bugünkü tablosunu eski bir ekran görüntüsüyle karşılaştırmak yerine aynı göstergenin tarihli serisini arayabilirsiniz. Son olarak fiilî dolaşım oranı tek başına oy kontrolünü veya ana ortağın kim olduğunu açıklamaz. Bu sorular için ortaklık tablosu ve varsa pay sınıfları ayrıca incelenir.
Bu yazıdaki bilgiler 4 Kasım 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.



